درصد یک مبلغ
۱۵ درصد از ۲۴۰ هزار تومان برابر است با:
۲۴۰٬۰۰۰ × ۱۵ ÷ ۱۰۰ = ۳۶٬۰۰۰
اگر این مقدار هزینه افزوده باشد، مبلغ نهایی ۲۷۶ هزار تومان و اگر تخفیف باشد، مبلغ پرداختی ۲۰۴ هزار تومان است.
درصد یعنی «چند واحد از هر صد واحد». برای محاسبه درصد یک عدد، عدد را در نرخ درصد ضرب و بر ۱۰۰ تقسیم کنید. مثلا ۲۰ درصد از ۱۵۰ برابر ۳۰ است. ماشین حساب درصد ابزاریاب این محاسبه و سه سوال رایج دیگر را انجام می دهد: یک عدد چند درصد عدد دیگر است، مقدار از عدد اولیه تا عدد جدید چند درصد تغییر کرده است و یک عدد پس از افزایش یا کاهش درصدی چقدر می شود.
اصل محاسبه ساده است، اما انتخاب مبنای درست اهمیت زیادی دارد. در سوال «۳۰ چند درصد ۱۵۰ است؟» عدد ۱۵۰ کل یا مبنا است. در سوال «قیمت از ۸۰ به ۱۰۰ رسیده؛ چند درصد افزایش داشته؟» عدد ۸۰ مقدار اولیه و مخرج کسر است. عوض کردن این دو عدد می تواند نتیجه ای کاملا متفاوت تولید کند.
| سوال شما | حالت مناسب ابزار | ورودی نمونه | خروجی |
|---|---|---|---|
| ۲۰ درصد از ۱۵۰ چقدر است؟ | درصدی از عدد | درصد: ۲۰، عدد: ۱۵۰ | ۳۰ |
| ۳۰ چند درصد ۱۵۰ است؟ | چند درصد است | بخش: ۳۰، کل: ۱۵۰ | ۲۰ درصد |
| تغییر از ۸۰ به ۱۰۰ چند درصد است؟ | تغییر درصدی | اولیه: ۸۰، نهایی: ۱۰۰ | ۲۵ درصد افزایش |
| ۱۰۰۰ با ۱۰ درصد افزایش یا کاهش چقدر می شود؟ | افزایش یا کاهش | مقدار: ۱۰۰۰، درصد: ۱۰ | ۱۱۰۰ و ۹۰۰ |
اگر مسئله شما «قیمت اولیه پیش از تخفیف» یا «کل وقتی فقط بخش و درصد را می دانیم» است، با یک محاسبه معکوس روبرو هستید. فرمول این حالت در ادامه آمده است، اما ابزار فعلی چهار حالت جدول بالا را مستقیما اجرا می کند.
اعداد اعشاری نیز در محاسبات درصد کاربرد دارند. اگر نتیجه را برای فاکتور، گزارش یا محاسبه رسمی استفاده می کنید، قانون گرد کردن همان سند را بررسی و گرد کردن را در پایان کار انجام دهید.
| هدف | فرمول خوانا | مثال |
|---|---|---|
| درصدی از یک عدد | عدد × درصد ÷ ۱۰۰ | ۱۵۰ × ۲۰ ÷ ۱۰۰ = ۳۰ |
| سهم یک عدد از عدد دیگر | بخش ÷ کل × ۱۰۰ | ۳۰ ÷ ۱۵۰ × ۱۰۰ = ۲۰٪ |
| درصد تغییر | (جدید − اولیه) ÷ اولیه × ۱۰۰ | (۱۰۰ − ۸۰) ÷ ۸۰ × ۱۰۰ = ۲۵٪ |
| عدد پس از افزایش | مقدار × (۱ + درصد ÷ ۱۰۰) | ۱۰۰۰ × ۱٫۱ = ۱۱۰۰ |
| عدد پس از کاهش | مقدار × (۱ − درصد ÷ ۱۰۰) | ۱۰۰۰ × ۰٫۹ = ۹۰۰ |
| مقدار اولیه پیش از کاهش | مقدار نهایی ÷ (۱ − درصد ÷ ۱۰۰) | ۸۰۰ ÷ ۰٫۸ = ۱۰۰۰ |
| مقدار اولیه پیش از افزایش | مقدار نهایی ÷ (۱ + درصد ÷ ۱۰۰) | ۱۲۰۰ ÷ ۱٫۲ = ۱۰۰۰ |
| یافتن کل از روی بخش | بخش ÷ درصد × ۱۰۰ | ۳۰ ÷ ۲۰ × ۱۰۰ = ۱۵۰ |
۱۵ درصد از ۲۴۰ هزار تومان برابر است با:
۲۴۰٬۰۰۰ × ۱۵ ÷ ۱۰۰ = ۳۶٬۰۰۰
اگر این مقدار هزینه افزوده باشد، مبلغ نهایی ۲۷۶ هزار تومان و اگر تخفیف باشد، مبلغ پرداختی ۲۰۴ هزار تومان است.
۴۲ پاسخ درست از ۵۰ سوال، در صورت نبود نمره منفی:
۴۲ ÷ ۵۰ × ۱۰۰ = ۸۴٪
برای آزمون دارای پاسخ غلط و نمره منفی از ابزار تخصصی درصد تست استفاده کنید.
افزایش از ۲۰ میلیون به ۲۵ میلیون بر پایه مقدار اولیه محاسبه می شود:
(۲۵ − ۲۰) ÷ ۲۰ × ۱۰۰ = ۲۵٪
تقسیم اختلاف بر مقدار جدید اشتباه است، زیرا مقدار جدید مبنای تغییر نبوده است.
تخفیف ۲۵ درصدی کالای ۸۰۰ هزار تومانی، ۲۰۰ هزار تومان است و قیمت نهایی ۶۰۰ هزار تومان می شود.
۸۰۰٬۰۰۰ × ۰٫۷۵ = ۶۰۰٬۰۰۰
ضریب ۰٫۷۵ یعنی پس از تخفیف، ۷۵ درصد قیمت باقی می ماند.
اگر مقداری از ۵۰۰ به ۴۲۵ کاهش یابد، فرمول `(۴۲۵ − ۵۰۰) ÷ ۵۰۰ × ۱۰۰` نتیجه ۱۵− درصد می دهد. علامت منفی جهت تغییر را نشان می دهد و می توان نتیجه را «۱۵ درصد کاهش» نیز نوشت.
درصد معکوس زمانی مطرح می شود که نتیجه نهایی و نرخ تغییر را می دانید، اما مقدار اولیه مجهول است. اشتباه رایج این است که همان درصد را به نتیجه اضافه یا از آن کم کنیم. این روش معمولا مقدار اولیه را بر نمی گرداند.
مثلا کالایی پس از ۲۰ درصد تخفیف، ۸۰۰ هزار تومان قیمت دارد. عدد ۸۰۰ هزار برابر ۸۰ درصد قیمت اولیه است:
قیمت اولیه = ۸۰۰٬۰۰۰ ÷ ۰٫۸ = ۱٬۰۰۰٬۰۰۰
اگر مبلغ نهایی پس از ۲۰ درصد افزایش ۱۲۰۰ باشد، مقدار اولیه برابر `۱۲۰۰ ÷ ۱٫۲` یعنی ۱۰۰۰ است.
درصدهای پیاپی باید یکی پس از دیگری روی مقدار همان مرحله اعمال شوند. فرض کنید عدد ۱۰۰ ابتدا ۲۰ درصد افزایش یابد و سپس ۲۰ درصد کاهش پیدا کند:
۱۰۰ × ۱٫۲ = ۱۲۰
۱۲۰ × ۰٫۸ = ۹۶
نتیجه ۹۶ است، نه ۱۰۰. هر مرحله مبنای تازه ای دارد. به همین دلیل، دو تخفیف ۱۰ درصد و ۲۰ درصد ضریب `۰٫۹ × ۰٫۸ = ۰٫۷۲` دارند؛ یعنی کاهش کل ۲۸ درصد است، نه ۳۰ درصد.
| مفهوم | زمان استفاده | مبنا | نمونه |
|---|---|---|---|
| درصد تغییر | یک مقدار اولیه و یک مقدار جدید داریم | مقدار اولیه | ۸۰ به ۱۰۰ یعنی ۲۵٪ افزایش |
| درصد اختلاف | دو مقدار هم سطح داریم و هیچ کدام مبنای زمانی نیست | میانگین دو مقدار | اختلاف ۸۰ و ۱۰۰ نسبت به میانگین ۹۰ حدود ۲۲٫۲۲٪ است |
| نقطه درصد | اختلاف مستقیم دو نرخ درصدی | تفریق دو درصد | نرخ ۱۰٪ به ۱۲٪ یعنی ۲ نقطه درصد افزایش |
افزایش نرخ از ۱۰ درصد به ۱۲ درصد، هم ۲ نقطه درصد افزایش است و هم ۲۰ درصد افزایش نسبی، زیرا `۲ ÷ ۱۰ × ۱۰۰ = ۲۰٪`. در گزارش ها باید روشن کنید کدام مفهوم را به کار می برید.
برای محاسبه ذهنی، ۱۰ درصد هر عدد حاصل تقسیم بر ۱۰ و یک درصد حاصل تقسیم بر ۱۰۰ است.
اگر کل یا مقدار اولیه صفر باشد، تقسیم بر صفر رخ می دهد و نسبت یا درصد تغییر استاندارد تعریف نشده است.
درصد می تواند بیشتر از ۱۰۰ باشد. نتیجه منفی در درصد تغییر نیز معمولا کاهش را نشان می دهد.
محاسبه را با دقت کامل انجام دهید و فقط نتیجه نهایی را مطابق واحد پول، گزارش یا قاعده ارقام با معنی گرد کنید.
این ابزار چهار محاسبه پرکاربرد را در یک صفحه انجام می دهد، فرمول نتیجه را نشان می دهد و امکان کپی، اشتراک گذاری و بازنشانی دارد. محاسبه در مرورگر انجام می شود و برای استفاده عادی به نصب نرم افزار نیاز نیست.
ابزار فعلی حالت جداگانه ای برای درصد اختلاف متقارن، درصد معکوس، زنجیره چند تغییر یا محاسبات تخصصی مانند حاشیه سود و درصد خطا ندارد. نتیجه ماشین حساب نیز به تنهایی جایگزین قواعد گرد کردن، مقررات مالیاتی، روش نمره دهی آزمون یا دستورالعمل تخصصی یک گزارش نیست.
برای محاسبه تخصصی، ابزار متناسب با مسئله را انتخاب کنید:
عدد را در درصد ضرب و حاصل را بر ۱۰۰ تقسیم کنید. برای نمونه، ۲۰ درصد از ۱۵۰ برابر است با ۱۵۰ × ۲۰ ÷ ۱۰۰، یعنی ۳۰.
عدد بخش را بر عدد کل تقسیم و حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنید. برای نمونه، ۳۰ از ۱۵۰ برابر ۲۰ درصد است.
مقدار جدید منهای مقدار اولیه را بر مقدار اولیه تقسیم و حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنید. نتیجه مثبت افزایش و نتیجه منفی کاهش را نشان می دهد.
قیمت اصلی را در (۱ منهای درصد تخفیف تقسیم بر ۱۰۰) ضرب کنید. قیمت ۸۰۰ هزار تومان با ۲۵ درصد تخفیف، ۶۰۰ هزار تومان می شود.
قیمت نهایی را بر (۱ منهای درصد تخفیف تقسیم بر ۱۰۰) تقسیم کنید. اگر قیمت نهایی پس از ۲۰ درصد تخفیف ۸۰۰ باشد، قیمت اولیه ۱۰۰۰ است.
خیر. هر تغییر روی مقدار همان مرحله اعمال می شود. ۱۰۰ با ۲۰ درصد افزایش به ۱۲۰ و سپس با ۲۰ درصد کاهش به ۹۶ می رسد.
درصد تغییر، اختلاف را بر مقدار اولیه تقسیم می کند و برای مقایسه قبل و بعد است. درصد اختلاف، قدر مطلق اختلاف را بر میانگین دو مقدار تقسیم می کند و برای دو مقدار هم سطح به کار می رود.
اگر نرخ از ۱۰ درصد به ۱۲ درصد برسد، تغییر برابر ۲ نقطه درصد یا ۲۰ درصد افزایش نسبی است.
بله. سهم یا رشد می تواند بیشتر از ۱۰۰ درصد باشد و نتیجه منفی در درصد تغییر معمولا کاهش را نشان می دهد.
تقسیم بر صفر تعریف نشده است؛ بنابراین نسبت با کل صفر و درصد تغییر با مقدار اولیه صفر، نتیجه استاندارد و معناداری ندارند.
قاعده ثابت برای همه کاربردها وجود ندارد. محاسبه را با دقت کامل انجام دهید و در پایان، مطابق واحد پول، گزارش یا قاعده ارقام با معنی گرد کنید.
برای آزمون دارای پاسخ غلط و نمره منفی از ابزار محاسبه درصد تست کنکور استفاده کنید، زیرا درصد ساده پاسخ های درست کافی نیست.
خیر. درصد چربی بدن یک برآورد تخصصی بر پایه اندازه های بدنی و روش مشخص است و باید با ابزار محاسبه درصد چربی بدن انجام شود.
بله. طبق پیاده سازی فعلی صفحه، محاسبه در مرورگر انجام می شود. برای داده حساس، سیاست حریم خصوصی و شرایط استفاده سایت را نیز بررسی کنید.
برای نتیجه درست، پیش از وارد کردن عددها مشخص کنید به دنبال درصدی از یک عدد، سهم از کل، تغییر نسبت به مقدار اولیه یا مقدار پس از افزایش یا کاهش هستید. سپس حالت متناظر را در ماشین حساب انتخاب کنید. اگر نتیجه برای تصمیم مالی، علمی یا گزارش رسمی استفاده می شود، مبنا، واحد و قاعده گرد کردن را جداگانه کنترل کنید.
بازگشت به ماشین حساب درصد